Halk İdam Cezasını Destekleyecek mi?

PEKİN, 14 Haziran (IPS) – Çin'de yakın zaman önce atanan yüksek yargıç idam cezalarının kamuoyunun isteğine göre verilmesini önerince birçok insan tepki gösterdi.

Yolsuzluk yapan kamu görevlilerinin kurşuna dizileceğini öngörenlerden Kültür Devrimi sırasında genç çetelerin şiddet kullanarak &com;halkın isteğini&com; ortaya çıkardığı günleri hatırlatıp omuz silkenlere, herkesin yargıç Wang Shengjun'un önerisi hakkında söyleyecek bir sözü vardı.

Qinghua Üniversitesinden hukuk uzmanı Zhang Jianwei &com;Çin'in hukuk sistemi hala olgunlaşmış değil; mahkemeler körü körüne halkın isteklerine boyun eğmemeli&com; dedi. &com;Kültür Devrimi zamanlarını hatırlamalıyız. Kitleler adına işlenen o infazlar sorunu daha da kötü hale getirdi. Halkın daha ağır cezaları tercih ettiğine inanmak için elimizde yeterince tarihi kanıt var.&com;

Avukat Liu Xiaoyuan, ülkenin yolsuzluğa karşı şiddetli bir mücadele yürüttüğünü söyleyip, yargıcın önerisi ciddiye alınırsa birçok kamu görevlisinin idam cezasına çarptırılacağını belirtti.

Shengjun'un bu önerisi, bazı hukukçuların ve uzmanların Çin'in çokça eleştirilen idam cezası sisteminde reform yapılması talebinin bir parçası. Fakat önerinin ardından kopan gürültü, reform hareketinin aşması gereken engellerin yüksekliğini gösteriyor.

Mahkeme üyeleri ve hukukçular, Çin halkının genel olarak &com;göze göz&com; inancına sahip olduğunu iddia ediyor. Hak örgütleri Çin'in her yıl dünyanın kalanının toplamından daha fazla insanı infaz ettiğini söylüyor. Ülkedeki ceza sistemi yanlış kararlar vermek ve infaz edilenlerin sayısını gizli tutmakla eleştiriliyor.

Öte yandan, geçen yıldan beri Çin'de reform yönünde bazı adımlar atıldı. Ocak ayında idam cezalarını onaylama yetkisi Yüksek Mahkeme'ye geri verildi. Bu yetki suçla mücadelenin öne çıktığı 1980'lerde eyalet yüksek mahkemelerine verilmişti.

Değişiklik, infaz sayısının düşmesini sağladı. 2007'de Yüksek Mahkeme verilen kararların yüzde 15'ini yetersiz kanıt, adaletsizlikler ve usul hataları nedeniyle geri çevirdi. Gerçek sayılar devlet sırrı olmakla birlikte ABD merkezli hak kuruluşu Dui Hua Vakfı geçen yıl Çin hapishanelerinde 6 bin kadar infaz raporladı.

Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Jiang Yu, reform çalışmaları üzerine yaptığı son yorumda &com;Çin'de koşullar idam cezasını kaldırmak için uygun değil çünkü insanların çoğu bunu destekliyor&com; dedi.

Bundan sonraki çaba infaz için kurşuna dizmenin yerine zehirli iğne kullanılması. Şu an 404 orta dereceli mahkemenin yaklaşık yarısı bu yöntemi kullanıyor.