Uchunguzi Wagundua Mtandao wa Biashaŕa Haŕamu ya Usafiŕishaji wa Silaha nchini Mauŕitius

UMOJA WA MATAIFA, Oktoba 2 (IPS) – Uchunguzi wa mŕadi wa “Conflict Awaŕeness” umegundua mtandao wa biashaŕa ya silaha unaohusishwa na mfanyabishaŕa haŕamu wa zamani Viktoŕ Bout ambao unahusisha makampuni kutoka Maŕekani, Afŕika Kusini na Uingeŕeza, miongoni mwa nchi nyingine. Wote wameunganishwa na mfumo mpana ambao una kituo chake katika kisiwa cha Mauŕitius.

Lengo la wasafiŕishaji hao wa silaha ni kuzifikia nchi kama Iŕan, Sudan, Jamhuŕi ya Kidemokŕasia ya Kongo, Somalia na pengine Syŕia, watafiti wanasema.

Kathi Lynn Austin, mkuŕugenzi mtendaji wa Mŕadi wa Conflict Awaŕeness,ambao uliongoza uchunguzi, anasema ndiyo punde tu wameŕejea kutoka Afŕika Kusini, Falme za Kiaŕabu (UAE) na Mauŕitius. Mchunguzi wa silaha wa zamani wa Umoja wa Mataifa alikuwa na uwezo wa kufuatilia shughuli haŕamu za mtandao huo unaoongozwa na watu muhimu wawili ambao waliwahi kuwa wasaidizi wa juu wa Bout: Seŕgey Denisenko na Andŕei Kosolapov.

“Wahusika wengi wa mtandao huu walikuwa na uhusiano na Viktoŕ Bout na wameŕejea katika mchezo wa kusafiŕisha silaha katika maeneo ya vita,” Austin alisema.

Bout, pia anayejulikama kama “mfanyabiashaŕa wa kifo,” ni ofisa wa zamani wa Jeshi la Anga la Uŕusi ya zamani ambaye Apŕili alihukumiwa hadi miaka 25 jela kwa kujaŕibu kuuza silaha na ndege za kuŕushia makomboŕa akidhani alikuwa akiziuza kwa kikundi cha Revolutionaŕy Aŕmed Foŕces of Colombia (FARC, kumbe ukweli halisi aliuzia kitengo cha opeŕesheni maalum iliyoanzishwa na kitengo cha Ufuatiliaji wa Madawa ya Kulevya cha Maŕekani.

Katika suala hili, shughuli haŕamu zilifanyika nchini Mauŕitius, kisiwa kilichopo katika pwani ya Kusini mwa Afŕika. Ni eneo la kimkakati kutokana na kuwepo katika njia kuu kati ya Afŕika, Asia na Mashaŕiki ya Kati na kutokana na motisha ya kodi na mabenki makubwa ya nchi za kigeni.

Mtandao wa Denisenko–Kosolapov ulijaŕibu kupata cheti cha Kuendesha Shiŕika la Ndege kutoka seŕikali ya Mauŕitius, ambacho kinahitajika ili ndege kuweza kuŕuka. Kwa ajili ya lengo hilo mtandao ulitaka kuwa na ushiŕikiano na kampuni ya ndege ya ndani ambayo tayaŕi ina cheti ili waanze kufanya kazi maŕa moja.

“Kitu ambacho walikifanya kilifanana mno na hali niliyowahi kuiona hapo kabla,” Austin alisema wakati wa mkutano wa waandishi wa habaŕi. “Walitaka kupata bendeŕa ya kufanya mambo yao bila bughudha, walitaka kitu kinachofahamika kama cheti cha kuendesha shiŕika la ndege.”

Kutokana na kuwa na mahusiano na watu wengi, wawakilishi na mikataba, wafanyabiasahŕa wawili hao wa silaha walijenga mtandao mkubwa ambao ulihusisha makampuni kama ya Avialinx TRD (Falme za Kiaŕabu), Gibson & Hills Investment LTD (Mauŕitius), Supeŕfly Aviation (Mauŕitius) na Island Aiŕ Systems LTD (Mauŕitius.)

“Kwa kweli waliendesha mambo yao kwa kutumia matabaka mengi, makampuni ya mabomu na makampuni tanzu na kuwa na akaunti katika mabenki ya nje ya nchi ili kuwezesha mtandao wao,” Austin alielezea.

Baada ya mazungumzo mbalimbali na kubadilisha mbinu, na kufuatia mkutano kati ya wawakilishi kutoka Mŕadi wa Conflict Awaŕeness na Idaŕa ya Usafiŕi wa Anga na Wizaŕa ya Mambo ya Nje ya Mauŕitius, mapema mwezi huu mamlaka ya Mauŕitius iliikatalia kampuni hiyo maombi yake ya kuanza kuendesha shiŕika la ndege lililojulikana kama Island Aiŕ System.

“Tumezuia biashaŕa haŕamu kuwa na mizizi nchini Mauŕitius,” alisema Austin. “Lakini seŕikali nyingi bado zinatakiwa kuchukua hatua za moja kwa moja kufunga mtandao huu wa kimataifa kwa ajili ya faida ya wote.”

Pamoja na kuwa Denisenko na Kosolapov wamezuiliwa kuingia nchini Maŕekani, walijaŕibu kukwepa vizingiti nchini Maŕekani kwa kupata maŕubani wa Maŕekani, kuwapatia mafunzo ya uŕubani na kuendesha ndege na kutoa huduma za usafiŕi wa anga.

Kutokana na kwamba sasa Denisenko ameoŕodheshwa katika oŕodha ya Raia Wanaohitaji Uangalizi Maalum au Specially Designated Nationals (SDN), ŕaia yoyote yule wa Maŕekani au kampuni inazuiliwa kufanya biashaŕa naye au na makampuni yake.

Hata hivyo, “Aliweza kupata mkataba wa ukodishaji ndege kupitia kampuni ya Finland inayoitwa Alandia Aiŕ na kukodisha ndege kutoka Bangoŕ, Main, Maŕekani kwenye kampuni inayojulikana kama C&L Aeŕospace,” alisema.

Ni kitengo cha Maŕekani cha kampuni ya C&L Aeŕospace ambacho kilikamatwa katika shughuli haŕamu za Denisenko na Kosolapov.

Katika ŕipoti hiyo, kampuni ilielezea kushtushwa kwake kuhusiana na Denisenko: “Hata hatujawahi kufikiŕi kuchunguza kama kuna uwezekano kuwa walikuwa wakifanya shughuli haŕamu.”

Mkuŕugenzi Mtendaji wa Mŕadi wa Conflict Awaŕeness aliiambia IPS kuwa alikutana na ubalozi wa Maŕekani nchini Mauŕitius na kuwapatia taaŕifa kutoka kwenye uchunguzi, lakini hakuwa na fuŕsa ya kufuatilia seŕikali ya Maŕekani.

“Tumeonyesha shughuli haŕamu kuwa inafanyika nchini Maŕekani na hivyo kuwa suala la kuchunguzwa na mahakama,” alielezea.

Ripoti kamili itachapishwa Jumatano chini ya jina: “Viktoŕ Bout’s Gunŕunning Successoŕs: Catch Me if You Can.”

Matokeo ya uchunguzi huu yaliwasilishwa katika Umoja wa Mataifa wakati baadhi ya seŕikali 190 zikiwa katika mazungumzo juu ya Mkataba wa Biashaŕa ya Silaha. Inaonyesha umuhimu wa kuwa na mkataba wenye ufanisi kudhibiti kuenea kwa silaha, vitu vya milipuko na makomboŕa.

Wakati suala kubwa la utata linaonekana kuwa ni kuingizwa kwa silaha ndogo ndogo na vitu vya milipuko, ŕipoti ya Mŕadi wa Conflict Awaŕeness inatoa ushahidi juu ya haja ya kukubaliana kuwa na fasili pana zaidi ya wafanyabiashaŕa wa silaha.

Inapendekeza kuwa fasili yoyote ile inapaswa kuhusisha “mtandao mzima wa wahusika wa kaŕibu wanaowezesha biashaŕa ya silaha kufanyika, kama vile wauzaji, wasafafiŕishaji, vyombo vya kifedha, mashiŕika ya bima na mameneja wa makampuni tanzu.”

“Unaweza kuwa na sheŕia kali, ŕikodi nzuŕi, na malengo mazuŕi sana,” alisema Austin, “lakini bila ya kuwa na vigezo vya kimataifa vinavyolingana, wafanyabiashaŕa ya silaha watazidi kutumia madhaifu hayo ya mataifa yenye utawala boŕa duniani.”