BUDAPE\u015eTE, 26 Mart (IPS) – &com;Y\u0131llarca demir parmakl\u0131klar\u0131n arkas\u0131nda ya\u015f\u0131yoruz, bir hayvanat bah\u00e7esi gibi… Ama kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z en a\u011f\u0131r ceza ah\u0131rda ya\u015famaya mahkum edilmek de\u011fil, g\u00f6rmezden gelinmek.&com;<\/p>\n
\u0130ki kere cinayetten mahkum olan Gavril Hrib, verdi\u011fi r\u00f6portajda Budape\u015fte'nin d\u0131\u015f\u0131nda bulunan Rahova cezaevinde \u00f6m\u00fcr boyu hapis cezas\u0131na mahkum olan di\u011fer arkada\u015flar\u0131 ad\u0131na konu\u015fuyor. 20 senelik cezas\u0131n\u0131n 17 y\u0131l\u0131n\u0131 iki ki\u015filik bir h\u00fccrede, g\u00fcnde sadece bir kez d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131karak ge\u00e7irdi. <\/p>\n
Bir di\u011fer mahkum, Ion Babus g\u00fcnlerinin nas\u0131l ge\u00e7ti\u011fini utanga\u00e7\u00e7a anlat\u0131yor: &com;Televizyona bakarak yata\u011fa giriyorum ve onunla uyan\u0131yorum.&com; Her \u015feyi televizyondan \u00f6\u011frenmi\u015f. Ona hi\u00e7bir konuda rehberlik yapan olmam\u0131\u015f \u2013ne kom\u00fcnizm zaman\u0131nda ne de bug\u00fcn.<\/p>\n
1980'de bir soygun s\u0131ras\u0131nda bir rahibi \u00f6ld\u00fcrmekten idama mahkum edilen 50 ya\u015f\u0131ndaki Babus, alt\u0131 ay boyunca her g\u00fcn \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeyi bekledikten sonra eski devlet ba\u015fkan\u0131 Nikolay \u00c7avu\u015fevsku taraf\u0131ndan affedilince 1988'de serbest kald\u0131. <\/p>\n
1989'da tekrar cezaevine girdi; \u00fc\u00e7 y\u0131l sonra \u00e7\u0131kt\u0131 ama hemen tekrar geri d\u00f6nd\u00fc. 1999'da bir bar kavgas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan \u00f6m\u00fcr boyu hapse mahkum oldu. Romanya'da idam cezas\u0131 1989'da kom\u00fcnist sistemin \u00e7\u00f6kmesiyle birlikte kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n
Cinayetten \u00f6m\u00fcr boyu hapse mahkum olan Adrian Stroe h\u00fccresinde intihar etmeyi \u00e7o\u011fu zaman d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlat\u0131yor. &com;Annem \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde her \u015feyimi kaybetti\u011fimi hissettim.&com; Sonra h\u00fccre arkada\u015f\u0131 eline bir \u0130ncil tutu\u015fturmu\u015f ve o andan itibaren hayat\u0131 bir anlam kazanm\u0131\u015f. \u015eimdi serbest kald\u0131\u011f\u0131nda eski mahkumlar i\u00e7in bir e\u011fitim merkezi kurmay\u0131 planl\u0131yor. <\/p>\n
&com;Buradaki arkada\u015flar\u0131m d\u00fcnyaya geri d\u00f6nd\u00fcklerinde nas\u0131l reddedilmi\u015f hissettiklerini anlatt\u0131. Bir i\u015f arad\u0131klar\u0131nda geri \u00e7evrildiklerini. Yard\u0131m i\u00e7in kiliselere gidiyorlar ama o yard\u0131m da k\u0131sa s\u00fcreli olabiliyor. Sonu\u00e7ta k\u0131sa zaman i\u00e7inde cezaevine geri d\u00f6n\u00fcyorlar.&com; <\/p>\n
Romanya'da \u0130nsan Haklar\u0131n\u0131n Savunusu-Helsinki Komitesi (APADOR-CH) \u00f6m\u00fcr boyu hapis mahkumlar\u0131n\u0131n &com;felaket derecede stres&com;le kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. 2004 raporuna g\u00f6re ceza adalet sistemi &com;Avrupa standartlar\u0131n\u0131n \u00e7ok gerisinde&com;. <\/p>\n
Son 10 y\u0131lda \u00f6zellikle &com;demilitarizayon&com; a\u00e7\u0131s\u0131ndan ilerleme ya\u015fand\u0131 ama kamuoyunun ilgisizli\u011fi nedeniyle reformlar \u00e7ok yava\u015f ilerliyor. 100 kadar \u00f6m\u00fcr boyu hapis mahkumu her t\u00fcrl\u00fc k\u00fclt\u00fcrel ve e\u011fitsel aktivitelere kat\u0131lmaktan men edilmi\u015fti. Bu da onlar\u0131n serbest kald\u0131ktan sonra uyum sa\u011flamas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7le\u015ftiriyor. <\/p>\n
\u00d6rg\u00fct, \u00fclkedeki ceza adalet sisteminde \u00e7al\u0131\u015fan say\u0131s\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini belirtiyor. Kimi cezaevlerinde bir \u00e7al\u0131\u015fan 20 mahkumdan sorumlu durumda. \u00d6nerilen oransa bire be\u015f. <\/p>\n
Son iki y\u0131l i\u00e7inde bin 415 mahkumun kald\u0131\u011f\u0131 ve \u00fclkenin en iyi ko\u015fullara sahip cezaevi olarak nitelenen Rahova'da 33 bin 860 hastal\u0131k vakas\u0131 ya\u015fand\u0131. APADOR-CH, kalabal\u0131\u011f\u0131n hastal\u0131klar\u0131n ana nedeni oldu\u011funu vurguluyor. Yemek ve sa\u011fl\u0131k ko\u015fullar\u0131 da k\u00f6t\u00fc. H\u00fck\u00fcmet verilerine g\u00f6reyse \u015fu an cezaevleri kapasitelerinin y\u00fczde 25 alt\u0131nda mahkum bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. <\/p>\n
\u015eimdi bir\u00e7ok insan bu sorunlar\u0131n azalmas\u0131 i\u00e7in yeni bir ceza kanunu haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 talep ediyor. Varolan yasa, kimi de\u011fi\u015fikliklerle birlikte 1969'dan bu yana y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte. Yasa, kimi k\u00fc\u00e7\u00fck su\u00e7lar i\u00e7in bile 12 y\u0131la kadar ceza \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n
2006'da Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131, \u00e7ocuklar i\u00e7in hapis cezas\u0131n\u0131 kald\u0131ran ve kimi k\u00fc\u00e7\u00fck su\u00e7lar i\u00e7in hapis d\u0131\u015f\u0131nda yapt\u0131r\u0131mlar \u00f6ng\u00f6ren bir taslak haz\u0131rlad\u0131 ama bu taslak halen y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmedi. APADOR-CH, acil bir \u00f6nlem olarak mahkumlar\u0131n cezaevlerindeki etkinliklere kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
BUDAPE\u015eTE, 26 Mart (IPS) – &com;Y\u0131llarca demir parmakl\u0131klar\u0131n arkas\u0131nda ya\u015f\u0131yoruz, bir hayvanat bah\u00e7esi gibi… Ama kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z en a\u011f\u0131r ceza ah\u0131rda ya\u015famaya mahkum edilmek de\u011fil, g\u00f6rmezden gelinmek.&com;<\/p>\n","protected":false},"author":51,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-77","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-headlines"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/77","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=77"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/77\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=77"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=77"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=77"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}