{"id":73,"date":"2008-03-03T13:40:01","date_gmt":"2008-03-03T13:40:01","guid":{"rendered":"http:\/\/ipsnews.net\/turkce\/2008\/03\/03\/haklar-abd-guantanamo-saniklari-olumle-yargilanirken-adil-yargilama-uzerinde-supheler-var\/"},"modified":"2008-03-03T13:40:01","modified_gmt":"2008-03-03T13:40:01","slug":"haklar-abd-guantanamo-saniklari-olumle-yargilanirken-adil-yargilama-uzerinde-supheler-var","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/2008\/03\/03\/haklar-abd-guantanamo-saniklari-olumle-yargilanirken-adil-yargilama-uzerinde-supheler-var\/","title":{"rendered":"HAKLAR-ABD : Guantanamo San\u0131klar\u0131 \u00d6l\u00fcmle Yarg\u0131lan\u0131rken Adil Yarg\u0131lama \u00dczerinde \u015e\u00fcpheler Var"},"content":{"rendered":"<p>NEW YORK, 19 \u015eubat (IPS)  &#8211; ABD, 11 Eyl\u00fcl sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan sorumlu tuttu\u011fu ve Guantanamo\u2019da tutulan alt\u0131 ki\u015fiyi idamla yarg\u0131lamaya haz\u0131rlan\u0131rken hukuk\u00e7ular ve insan haklar\u0131 savunucular\u0131 hem alt\u0131 y\u0131ll\u0131k s\u00fcreci ve iddianamenin zamanlamas\u0131n\u0131, hem de zanl\u0131lar\u0131n adil \u015fekilde yarg\u0131lan\u0131p yarg\u0131lanmayaca\u011f\u0131n\u0131 sorguluyor.<!--more--><\/p>\n<p>11 \u015eubat\u2019ta, aralar\u0131nda 11 Eyl\u00fcl sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n ba\u015f planlay\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011fu iddia edilen Halid \u015eeyh Muhammed\u2019in de bulundu\u011fu alt\u0131 zanl\u0131ya y\u00f6nelik su\u00e7lamalar a\u00e7\u0131kland\u0131. ABD ordusu 168 su\u00e7lama y\u00f6neltti. Bunlar aras\u0131nda cinayet, sivillere sald\u0131r\u0131, ter\u00f6rizmi savunmak da var. <\/p>\n<p>Zanl\u0131lar askeri mahkemelerde yarg\u0131lanacak. Bu Guantanamo\u2019da tutulanlarla ilgili ilk yarg\u0131lama olacak. Mart 2007\u2019de ter\u00f6rist \u00f6rg\u00fcte yard\u0131m su\u00e7lamas\u0131n\u0131 kabul eden Avustralyal\u0131 tutuklu David Hicks kendi \u00fclkesinde \u00e7ekmek \u00fczere yedi y\u0131l hapse mahkum edilmi\u015fti. Tutuklu kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre y\u00fcz\u00fcnden Kas\u0131m 2007\u2019de serbest kald\u0131. <\/p>\n<p>Afganistan\u2019da sava\u015f\u0131n 2002\u2019de ba\u015flamas\u0131ndan bu yana 800\u2019den fazla ki\u015fi Guantanamo\u2019da tutuklu tutuldu. Y\u00fczlercesi hi\u00e7bir su\u00e7lamayla kar\u015f\u0131la\u015fmadan b\u0131rak\u0131ld\u0131. Fakat yakla\u015f\u0131k 275 ki\u015fi hala orada ve ABD 80 kadar\u0131n\u0131n yarg\u0131lanabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. <\/p>\n<p>Zanl\u0131lardan be\u015fi Guantanamo\u2019ya getirilmeden \u00f6nce CIA taraf\u0131ndan Do\u011fu Avrupa ve ba\u015fka yerlerdeki gizli hapishanelerde tutuluyordu. ABD h\u00fck\u00fcmeti zanl\u0131lardan en az birine sorguda i\u015fkence edildi\u011fini kabul etti. ABD, II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda sava\u015f esirlerine insanda bo\u011fulma hissi yaratan &com;waterboarding&com; adl\u0131 y\u00f6ntemi uygulad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Japon askerlerini mahkum etmi\u015fti ama yeni atanan savc\u0131 Michael Mukasey bu konuda yorum yapmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131yor. <\/p>\n<p>Ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131 Dick Cheney\u2019se bu ve benzeri sert sorgu tekniklerini \u015fiddetle savundu. Askeri yetkililerse yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda i\u015fkenceyle elde edilen hi\u00e7bir bilginin kullan\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Fakat aralar\u0131nda Columbia \u00dcniversitesi\u2019nden Scott Horton\u2019un da oldu\u011fu bir\u00e7ok hukuk uzman\u0131 bu konuda \u015f\u00fcpheli. <\/p>\n<p>Horton, IPS\u2019e, yarg\u0131lamalar\u0131n zamanlamas\u0131n\u0131n Cumhuriyet\u00e7i Parti\u2019nin Kas\u0131m 2008\u2019de yap\u0131lacak ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerinde \u015fans\u0131n\u0131 art\u0131rmak \u00fczere &com;siyaseten belirlendi\u011fini&com; s\u00f6yledi. Askeri komisyonlar\u0131n y\u00fcr\u00fctece\u011fi yarg\u0131lamalar\u0131n &com;g\u00f6stermelik&com; olaca\u011f\u0131n\u0131 da ekledi. <\/p>\n<p>San\u0131klardan birinin savunmas\u0131n\u0131 \u00fcstlenen Anayasal Haklar Merkezi\u2019nden (CCR) Michael Ratner de bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc payla\u015f\u0131yor. Ratner, askeri mahkemelerin sivil yarg\u0131da bulunan g\u00fcvencelerden hi\u00e7birini i\u00e7ermedi\u011fini vurguluyor.  <\/p>\n<p>Bir\u00e7ok askeri hukuk\u00e7u da benzer g\u00f6r\u00fc\u015fte. Guantanamo\u2019daki eski ba\u015fsavc\u0131 Albay Morris Davis do\u011frudan Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 Ba\u015fdan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131\u2019na ba\u011flan\u0131nca istifa etmi\u015fti. Emekli askeri y\u00fcksek yarg\u0131\u00e7 ve Cumhuriyet\u00e7i John Hutson da Bush y\u00f6netiminin Guantanamo\u2019daki uygulamalar\u0131n\u0131, \u00f6zellikle de i\u015fkence uygulanmas\u0131n\u0131 ele\u015ftiriyor.  <\/p>\n<p>Bush y\u00f6netimiyse s\u0131radan mahkemelerin hassas ulusal g\u00fcvenlik konular\u0131n\u0131 i\u00e7eren yarg\u0131lamalar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirecek yeterlilikte olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyor. <\/p>\n<p>Askeri komisyonlar\u0131n uygulamalar\u0131 bir\u00e7ok kez sivil mahkemelerin \u00f6n\u00fcne getirildi. Bu yasal karma\u015fa 2001\u2019de Ba\u015fkan Bush\u2019un &com;Ter\u00f6rle Sava\u015f&com; diye adland\u0131r\u0131lan s\u00fcre\u00e7te tutuklananlar\u0131 yarg\u0131lamak \u00fczere askeri komisyonlar\u0131n kurulmas\u0131 karar\u0131n\u0131 almas\u0131yla ba\u015flad\u0131. <\/p>\n<p>D\u00f6rt senelik yasal m\u00fccadeleden sonra, ABD Y\u00fcksek Mahkemesi, Bush\u2019un kurdu\u011fu \u015fekliyle askeri komisyonlar\u0131n askeri yasalara ve Cenevre Konvansiyonlar\u0131na ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa h\u00fckmetti. <\/p>\n<p>Bunun \u00fczerine Kongre, 2005\u2019te, alelacele Askeri Komisyonlar Yasas\u0131\u2019n\u0131 \u00e7\u0131kartt\u0131. Halen mahkemelerde sorgulanan yasa planlanan yarg\u0131lamalar\u0131n zeminini olu\u015fturuyor. E\u011fer itirazlar hakl\u0131 bulunursa yarg\u0131lamalar daha da uzayabilir.  <\/p>\n<p>Anayasa uzman\u0131 David Cole, &com;E\u011fer ABD ter\u00f6rle sava\u015faca\u011f\u0131m diye insan haklar\u0131 ihlallerine ba\u015flarsa bu t\u00fcm d\u00fcnyadaki diktat\u00f6rler ve otokratlara da benzer bir \u015fekilde davranabilecekleri mesaj\u0131n\u0131 vermi\u015f olur&com; diyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>NEW YORK, 19 \u015eubat (IPS) &#8211; ABD, 11 Eyl\u00fcl sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan sorumlu tuttu\u011fu ve Guantanamo\u2019da tutulan alt\u0131 ki\u015fiyi idamla yarg\u0131lamaya haz\u0131rlan\u0131rken hukuk\u00e7ular ve insan haklar\u0131 savunucular\u0131 hem alt\u0131 y\u0131ll\u0131k s\u00fcreci ve iddianamenin zamanlamas\u0131n\u0131, hem de zanl\u0131lar\u0131n adil \u015fekilde yarg\u0131lan\u0131p yarg\u0131lanmayaca\u011f\u0131n\u0131 sorguluyor.<\/p>\n","protected":false},"author":48,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-73","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-headlines"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/users\/48"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=73"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=73"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=73"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=73"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}