{"id":140,"date":"2013-12-10T13:40:01","date_gmt":"2013-12-10T13:40:01","guid":{"rendered":"http:\/\/ipsnews.net\/turkce\/2013\/12\/10\/tepkili-suudi-arabistan-nukleeri-onceleyebilir\/"},"modified":"2013-12-10T13:40:01","modified_gmt":"2013-12-10T13:40:01","slug":"tepkili-suudi-arabistan-nukleeri-onceleyebilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/2013\/12\/10\/tepkili-suudi-arabistan-nukleeri-onceleyebilir\/","title":{"rendered":"Tepkili Suudi Arabistan N\u00fckleeri \u00d6nceleyebilir"},"content":{"rendered":"<p>B\u0130RLE\u015eM\u0130\u015e M\u0130LLETLER, 27 Kas\u0131m 2013 (IPS)  &#8211; Suudi Arabistan\u2019\u0131 ge\u00e7en hafta \u0130ran\u2019la n\u00fckleer  \u00fczerine var\u0131lan ara anla\u015fmaya olan kat\u0131 muhalefeti,  \u00fclkenin Ortado\u011fu\u2019daki askeri planlar\u0131 konusunda  s\u00f6ylentilere yol a\u00e7t\u0131.<!--more--><\/p>\n<p>Wall Street Journal\u2019\u0131n belirtti\u011fi gibi, Suudiler,  \u0130ran\u2019\u0131n n\u00fckleer program\u0131n\u0131n herhangi bir \u015fekilde  uluslararas\u0131 me\u015fruiyet kazanmas\u0131 halinde &com;kendi  n\u00fckleer silahlanma yeteneklerini geli\u015ftirmek \u00fczere  sat\u0131n alma yapma&com; y\u00f6n\u00fcnde bir sonuca  ula\u015fabilirler. <\/p>\n<p>Al\u0131\u015fveri\u015f i\u00e7in en yak\u0131n kaynaksa, kendi n\u00fckleer  program\u0131 k\u0131smen Suudiler taraf\u0131ndan fonlanan  Pakistan.<\/p>\n<p>Fakat bu durum en k\u00f6t\u00fc senaryo olarak tan\u0131mlan\u0131yor  ve ABD\u2019yle Suudi Arabistan aras\u0131ndaki k\u00f6kl\u00fc siyasi  ve askeri i\u015fbirli\u011finin k\u00f6t\u00fcle\u015fmeye devam edece\u011fini  varsay\u0131yor. <\/p>\n<p>Suudilerin n\u00fckleer hevesleri \u00fclkenin eski BM  el\u00e7isi Prens Turki el-Faysal 2011\u2019de konu\u015fup  \u0130srail ve \u0130ran\u2019dan gelen tehditler Suudi  Arabistan\u2019\u0131n da silahlanmas\u0131na yol a\u00e7abilir  dedi\u011finde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n<p>Ba\u015fkent Riyad\u2019da d\u00fczenlenen bir savunma  toplant\u0131s\u0131nda konu\u015fan Prens &com;Bu silahlar\u0131 edinmek  dahil olmak \u00fczere t\u00fcm olas\u0131l\u0131klar\u0131 de\u011ferlendirmek  bizim halka ve \u00fclkemize kar\u015f\u0131 sorumlulu\u011fumuzdur&com;  dedi.<\/p>\n<p>Bunun bo\u015f ya da dolu bir tehdit olup olmad\u0131\u011f\u0131,  ancak ara anla\u015fman\u0131n alt\u0131 ay sonra sona ermesiyle  birlikte \u0130ran\u2019\u0131n n\u00fckleer silahlar\u0131n\u0131 ortadan  kald\u0131rmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki m\u00fczakerelerin sonucu  belirleyecek.  <\/p>\n<p>Ara anla\u015fma \u0130ran ve BM G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin be\u015f  daimi \u00fcyesi \u2013ABD, Britanya, Fransa, Rusya ve \u00c7in  art\u0131 Almanya (P5+1)- aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Ortado\u011fu\u2019da n\u00fckleerle ilgili geli\u015fmeleri takip  eden Kud\u00fcs merkezli Palestine-Israel Journal\u2019\u0131n  ortak edit\u00f6r\u00fc Hilel Schenker, IPS\u2019e, Suudilerin  ele\u015ftirisinin Cenevre\u2019de var\u0131lan anla\u015fman\u0131n iyi  bir anla\u015fma olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsayd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n<p>\u00d6te yandan, e\u011fer bu anla\u015fma \u0130ran\u2019\u0131n askeri n\u00fckleer  planlar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131racak bir s\u00fcrece  evrilirse, Riyad y\u00f6netimi de kendi n\u00fckleer  silahlar\u0131n\u0131 edinmekten vazge\u00e7ebilir, diye ekledi.<\/p>\n<p>Dahas\u0131 &com;nas\u0131l \u0130srail \u0130ran\u2019\u0131n [L\u00fcbnanl\u0131 militan  grup] Hizbullah ve \u0130slami Cihad\u2019a olan deste\u011finin  nihai anla\u015fmada \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi gerekti\u011fini  s\u00f6yleyecekse, Suudi Arabistan ve K\u00f6rfez \u00dclkeleri  [\u00e7o\u011funlukla S\u00fcnni] de \u0130ranl\u0131 \u015eiilerin b\u00f6lgedeki  ihtiraslar\u0131n\u0131n gemlenmesi i\u00e7in Amerikan garantisi  isteyeceklerdir.&com; <\/p>\n<p>Stockholm Uluslararas\u0131 Bar\u0131\u015f Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131  Enstit\u00fcs\u00fc (SIPRI) taraf\u0131ndan s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen N\u00fckleer  Silah Kontrol\u00fc ve Silahs\u0131zlanma Projesi\u2019nde  \u00e7al\u0131\u015fan Shannon N. Kile, bu anla\u015fman\u0131n di\u011fer  Ortado\u011fu \u00fclkelerini silahlanma konusunda  cesaretlendirip cesaretlendirmeyece\u011fi soruldu\u011funda  &com;San\u0131r\u0131m bu uzun d\u00f6nemli anla\u015fman\u0131n \u015fekline ba\u011fl\u0131  olacak&com; dedi.<\/p>\n<p>Bu uzun d\u00f6nemli anla\u015fman\u0131n, alt\u0131 ay s\u00fcreli ara  anla\u015fman\u0131n ard\u0131ndan gelmesi bekleniyor.<\/p>\n<p>Kile, \u015fu anda \u0130ran\u2019\u0131n ambargonun kalkmas\u0131  kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda n\u00fckleer yak\u0131t \u00e7evrimlerini k\u0131s\u0131tlamak  ya da azaltmak konusunda ne kadar istekli  oldu\u011funun; ya da ABD ve AB\u2019nin \u0130ran\u2019\u0131n n\u00fckleer  altyap\u0131s\u0131 tamamen ortadan kalkmadan ambargoyu  kald\u0131r\u0131p kard\u0131rmayaca\u011f\u0131n\u0131n bilinemedi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Kile, \u00fclkede bildirilmeyen n\u00fckleer aktiviteler  olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda g\u00fcvence vermek \u00fczere \u0130ran\u2019\u0131n  n\u00fckleer program\u0131na ciddi teknik s\u0131n\u0131rlamalar  getiren ve Uluslararas\u0131 Atom Ajans\u0131 taraf\u0131ndan  geli\u015fmi\u015f bir do\u011frulama \u2013\u00f6zellikle de \u0130ran\u2019\u0131n Ek  Protokol kapsam\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131-  i\u00e7eren bir  anla\u015fmada uzla\u015f\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 varsayarak, ABD, \u0130srail  ve Araplar\u0131n endi\u015felerinin azalaca\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Bu olursa da, Ortado\u011fu\u2019da n\u00fckleer silahlar\u0131n  yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki bask\u0131n\u0131n hafifleyece\u011fini  s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Suudi Arabistan\u2019\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, \u015fu an siyasi karma\u015fa  i\u00e7inde olan, bir di\u011fer Ortado\u011fu \u00fclkesi M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n  n\u00fckleer hevesleriyle ilgili de s\u00f6ylentiler  bulunuyordu.<\/p>\n<p>Schenker, IPS\u2019e, her ne kadar M\u0131s\u0131r\u0131lar \u0130ran ve  Bat\u0131 aras\u0131ndaki bir yak\u0131nla\u015fmadan memnun olmasa ve  kendilerini b\u00f6lgede hegemonya i\u00e7in \u0130ran\u2019la rakip  g\u00f6rse de, \u015fu an kendi i\u00e7i\u015flerine g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f  olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>&com;E\u011fer nihai anla\u015fma kendi a\u00e7\u0131lar\u0131ndan makul  olursa, asla n\u00fckleer silahlanmaya  gitmeyeceklerdir&com; diye \u00f6ng\u00f6r\u00fcde bulundu.<\/p>\n<p>Bununla birlikte, hem devrilen M\u0131s\u0131r Devlet  Ba\u015fkan\u0131 Mursi, hem de yerini alan askeri rejim,  uykuda olan n\u00fckleer enerji santrali program\u0131n\u0131 \u2013 belki de \u0130ran\u2019\u0131n program\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k olarak-  canland\u0131rmay\u0131 planlad\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n<p>Dahas\u0131, \u0130ran\u2019la yap\u0131lacak sa\u011flam nihai bir  anla\u015fma, M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n Ortado\u011fu\u2019da n\u00fckleersiz bir b\u00f6lge  olu\u015fturulmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki \u00e7abalar\u0131n\u0131 da  per\u00e7inleyecek ve \u0130srail\u2019in n\u00fckleer program\u0131n\u0131  masaya ta\u015f\u0131malar\u0131na yarayacakt\u0131r, diye ekledi.<\/p>\n<p>Kile, IPS\u2019e, &com;Bence ge\u00e7ti\u011fimiz hafta sonu \u0130ran ve  P5+1 devletleri aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen anla\u015fmayla  ilgili \u0130srail, Suudi Arabistan ve ABD Kongresi\u2019nin  baz\u0131 \u00e7evrelerinden gelen k\u00f6t\u00fcmserlik, \u0130ranl\u0131lar\u0131n  ge\u00e7mi\u015fte n\u00fckleer faaliyetleriyle ilgili pek de  \u015feffaf olmad\u0131klar\u0131; hatta bazen do\u011frudan aldat\u0131c\u0131  g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131rsa anla\u015f\u0131labilir&com; dedi. <\/p>\n<p>\u00d6te yandan, anla\u015fman\u0131n \u0130ran\u2019\u0131n n\u00fckleer program\u0131n\u0131n  \u00e7ap\u0131 konusundaki uluslararas\u0131 endi\u015feleri  kar\u015f\u0131lamak konusunda \u00f6nemli bir ilk ad\u0131m oldu\u011funu  ve bu a\u00e7\u0131dan Tahran\u2019\u0131n n\u00fckleer hevesleri konusunda  ku\u015fkucu olanlarca dahi memnuniyetle kar\u015f\u0131lanmas\u0131  gerekti\u011fini ekledi.<\/p>\n<p>Cenevre\u2019de imzalanan anla\u015fma, \u0130ran\u2019\u0131n n\u00fckleer  tesislerini bir silah \u00fcretme yolunda kullanmas\u0131n\u0131  neredeyse imkans\u0131z hale getiren bir dizi teknik  k\u0131s\u0131tlama ve do\u011frulama s\u00fcreci \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. <\/p>\n<p>Kile ayr\u0131ca, \u0130ran daha sonra silah \u00fcretmek istese  dahi, bu anla\u015fma nedeniyle s\u00fcrecin uzam\u0131\u015f  olaca\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n<p>&com;Bunlar yol say\u0131lamayacak \u00f6nemli ilerlemeler&com;  dedi. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u0130RLE\u015eM\u0130\u015e M\u0130LLETLER, 27 Kas\u0131m 2013 (IPS) &#8211; Suudi Arabistan\u2019\u0131 ge\u00e7en hafta \u0130ran\u2019la n\u00fckleer \u00fczerine var\u0131lan ara anla\u015fmaya olan kat\u0131 muhalefeti, \u00fclkenin Ortado\u011fu\u2019daki askeri planlar\u0131 konusunda s\u00f6ylentilere yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-140","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-headlines"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/140","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=140"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/140\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=140"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=140"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=140"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}