{"id":122,"date":"2010-05-12T13:40:01","date_gmt":"2010-05-12T13:40:01","guid":{"rendered":"http:\/\/ipsnews.net\/turkce\/2010\/05\/12\/silahsizlanma-ortadogudaki-kavga-anti-nukleer-bulusmayi-cokertecek-mi\/"},"modified":"2010-05-12T13:40:01","modified_gmt":"2010-05-12T13:40:01","slug":"silahsizlanma-ortadogudaki-kavga-anti-nukleer-bulusmayi-cokertecek-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/2010\/05\/12\/silahsizlanma-ortadogudaki-kavga-anti-nukleer-bulusmayi-cokertecek-mi\/","title":{"rendered":"S\u0130LAHSIZLANMA : Ortado\u011fu&#39;daki Kavga Anti-N\u00fckleer Bulu\u015fmay\u0131 \u00c7\u00f6kertecek mi?"},"content":{"rendered":"<p>B\u0130RLE\u015eM\u0130\u015e M\u0130LLETLER, 5 May\u0131s, 2010 (IPS)  &#8211; N\u00fckleer Silahs\u0131zlanma Anla\u015fmas\u0131&apos;n\u0131n (NPT) son de\u011ferlendirme toplant\u0131s\u0131 d\u00f6rt hafta s\u00fcren s\u00fcr\u00fcncemeli g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin ard\u0131ndan bir karara varamadan sonland\u0131\u011f\u0131nda toplant\u0131 somut bir anla\u015fma olmaks\u0131z\u0131n &com;\u00e7ok az \u015fey ba\u015fard\u0131&com; \u015feklinde nitelenmi\u015fti.<!--more--><\/p>\n<p>BM Genel Sekreteri Ban Ki-moon ge\u00e7en hafta yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada 2005 De\u011ferlendirme Toplant\u0131s\u0131n\u0131  &com;kabul edilen bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k&com; olarak tan\u0131mlad\u0131.<\/p>\n<p>Acaba pazartesi g\u00fcn\u00fc ba\u015flayan ve 28 May\u0131s&apos;a kadar s\u00fcrecek 2010 De\u011ferlendirme Toplant\u0131s\u0131 da ayn\u0131 \u015fekilde mi sonlanacak?<\/p>\n<p>Konferans\u0131 zora sokan tart\u0131\u015fmal\u0131 konular\u0131n ba\u015f\u0131nda askeri olarak hareketli Ortado\u011fu b\u00f6lgesinde bir n\u00fckleer silahs\u0131z alan (NWFZ) yaratama \u00f6nerisi geliyor. <\/p>\n<p>Amerikan Dostlar\u0131 Servis Komitesi&apos;nin silahs\u0131zlanma y\u00f6neticisi Joseph Gerson IPS&apos;e bu konuda yapt\u0131\u011f\u0131 yorumda &com;Ortado\u011fu&apos;da bir n\u00fckleer silahs\u0131z alan kurma m\u00fccadelesi NPT De\u011ferlendirme Konferans\u0131n\u0131 yolundan \u00e7\u0131karabilir&com; dedi.<\/p>\n<p>Gerson, Ban&apos;\u0131n ge\u00e7en hafta International Herald Tribune&apos;de yay\u0131nlanan bir makalede NWFZ \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 yineledi\u011fini hat\u0131rlatt\u0131. &com;M\u0131s\u0131r ve \u0130ran bunu b\u00fcy\u00fck bir mesele haline getirecek&com; diye ekledi.<\/p>\n<p>&com;Ama krizler her zaman yeni olanaklar do\u011furur; dolay\u0131s\u0131yla bu konuda ne yapabilece\u011fimize bakal\u0131m&com; diyen Gerson, &com;\u0130mparatorluk ve Bomba: ABD N\u00fckleer Silahlar\u0131 D\u00fcnyay\u0131 Domine Etmek \u0130\u00e7in Nas\u0131l Kullan\u0131yor?&com; ba\u015fl\u0131kl\u0131 kitab\u0131n yazar\u0131. <\/p>\n<p>Washington DC&apos;deki Britanyal\u0131 Amerikan G\u00fcvenlik Enformasyon Konseyi (BASIC) program y\u00f6neticisi Anne Penketh, IPS&apos;e &com;Bu konunun konferans\u0131 t\u0131kayaca\u011f\u0131na dair endi\u015feler var ama ben M\u0131s\u0131r&apos;\u0131n g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnden daha esnek oldu\u011funu ve \u015fu an ABD&apos;yle M\u0131s\u0131r aras\u0131nda ciddi g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum&com; dedi.<\/p>\n<p>Pratik ad\u0131mlar \u00fczerinde uzla\u015fmak \u00fczere g\u00f6sterilecek iyi niyetli bir yakla\u015f\u0131m\u0131n bu \u00e7\u0131kmaz\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesini sa\u011flayabilece\u011fini ama \u015fu an i\u015flerin ne y\u00f6ne gidece\u011fini s\u00f6ylemek i\u00e7in erken oldu\u011funu da ekledi.<\/p>\n<p>Ortado\u011fu&apos;da n\u00fckleer silah sahibi tek \u00fclke olan \u0130srail&apos;i destekleyen ABD bir NWFZ yarat\u0131lmas\u0131n\u0131 Ortado\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin ilerlemesiyle ba\u011flant\u0131land\u0131r\u0131yor. <\/p>\n<p>Fakat &com;So\u011fan\u0131 Soymak: Ortado\u011fu&apos;da bir NWFZ&apos;ye Do\u011fru&com; ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalesinde de Paketh&apos;in de vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi &com;E\u011fer bu t\u0131kan\u0131kl\u0131k konferansta da devam ederse NPT&apos;ye taraf olmayan \u0130srail&apos;e anla\u015fman\u0131n gelece\u011fini veto etme g\u00fcc\u00fc verilmi\u015f olacak&com;.<\/p>\n<p>Buna g\u00f6re g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin \u00f6n\u00fcndeki ana engel siyasi irade yoksunlu\u011fu. Paketh, resmi olarak varl\u0131\u011f\u0131 kabul edilmeyen \u0130srail&apos;in n\u00fckleer silahlar\u0131n\u0131n Arap \u00fclkeleri aras\u0131nda ciddi bir adaletsizlik duygusu yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve n\u00fckleer silah sahibi \u00fclkeleri &com;\u00e7ifte standart uygulamakla&com; su\u00e7lad\u0131klar\u0131n\u0131 da ekledi.<\/p>\n<p>&com;\u0130srail&apos;i g\u00f6zetirken, anla\u015fmadan do\u011fan sivil ama\u00e7larla n\u00fckleeri kullanma hakk\u0131nda \u0131srar eden \u0130ran gibi \u00fclkelere yapt\u0131r\u0131m uygulamakla su\u00e7lan\u0131yorlar.&com;   <\/p>\n<p>Gerson da &com;\u00e7ifte standart&com; konusunda IPS&apos;e &com;\u0130ran s\u00f6z konusu oldu\u011funda realpolitik denilerek bu her zaman uyguland\u0131&com; dedi. Ona g\u00f6re, \u00e7\u00f6ken Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu ve Churchill&apos;in &apos;\u00f6d\u00fcl&apos; olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc Ortado\u011fu petrollerini kontrol etmek \u00fczere yap\u0131lan I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&apos;n\u0131n sonundan bu yana Bat\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7leri yazar ve sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 aktivist \u0130kbal Ahmed&apos;in &com;d\u00fcnya hakimiyeti m\u00fccadelesinin jeopolitik merkezi&com; diye niteledi\u011fi b\u00f6lgeyi kontrol alt\u0131na almak i\u00e7in gerekli g\u00f6rd\u00fckleri her \u015feyi yapt\u0131.<\/p>\n<p>Gerson \u0130ran&apos;\u0131n ABD&apos;nin b\u00f6lgedeki hakimiyetine tehdit olarak alg\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla onu yerinde tutmak i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6sterildi\u011fini belirtti. <\/p>\n<p>&com;A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, ben hi\u00e7bir \u00fclkenin ne n\u00fckleer silah ne de n\u00fckleer reakt\u00f6re sahip olmas\u0131 gerekti\u011fine inan\u0131yorum. N\u00fckleer silahlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 soyk\u0131r\u0131msal ve toptan yok edici olmak demek ve n\u00fckleer santraller de sadece s\u0131z\u0131nt\u0131 tehlikesi nedeniyle de\u011fil, insanl\u0131k hen\u00fcz gezegeni zehirleyen ve on binlerce y\u0131l boyunca etkisi s\u00fcren radyoaktif \u00e7\u00f6pleri ortadan kald\u0131rman\u0131n bir yolunu bulamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de tehlikeli.&com;<\/p>\n<p>Hindistan, Pakistan ve \u0130srail&apos;e y\u00f6nelik \u00e7ifte standart konusunda da Gerson ABD&apos;nin \u00c7in&apos;i ku\u015fatmak i\u00e7in Hindistan&apos;la somut ittifaka gitti\u011fini, Pakistan&apos;\u0131n da Orta Asya&apos;daki sava\u015fta s\u0131k\u0131 bir m\u00fcttefik oldu\u011funu hat\u0131rlatt\u0131. &com;Dolay\u0131s\u0131yla&com; ge\u00e7en ay ba\u015fkan Barack Obama&apos;n\u0131n n\u00fckleer g\u00fcvenlik zirvesindeki tavr\u0131nda da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u00fczere &com;onlara y\u00f6nelik bir ele\u015ftiri olmayacak&com;.  <\/p>\n<p>\u0130srail de uzun zamand\u0131r ABD&apos;nin Ortado\u011fu&apos;daki hegemonyas\u0131n\u0131 peki\u015ftiren bir \u00e7eki\u00e7 g\u00fcc\u00fc, ayr\u0131ca Washington&apos;daki Sonist lobinin siyasi g\u00fcc\u00fc var, diye ekledi. &com;ABD-\u0130srail gerilimi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde ve NPT De\u011ferlendirmesinde M\u0131s\u0131r&apos;\u0131n \u0130srail&apos;in n\u00fckleer g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00fcndeme getirme karar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde bu durum ilgin\u00e7 bir hal alabilir.&com;  <\/p>\n<p>Gerson yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte baz\u0131 \u0130srailli n\u00fckleer bilimcinin ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 ilerletmek i\u00e7in gitmek istedikleri ABD&apos;den vize alamamas\u0131n\u0131 da g\u00fcndeme getirdi. <\/p>\n<p>Pazartesi g\u00fcn\u00fc De\u011ferlendirme Toplant\u0131s\u0131nda konu\u015fan ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Hillary Clinton &com;1995 Ortado\u011fu karar\u0131na uygun olarak, Ortado\u011fu&apos;da kitle imha silahlar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 bir b\u00f6lge yaratma hedefine y\u00f6nelik \u00e7abalar\u0131 destekliyoruz&com; diyerek belli bir esneklik g\u00f6sterdi. <\/p>\n<p>Ortado\u011fu&apos;nun n\u00fckleer silahlanma konusunda t\u00fcm d\u00fcnyada en tehlikeli yer oldu\u011funu da ekledi. &com;B\u00fct\u00fcn g\u00fc\u00e7l\u00fcklere ra\u011fmen Ortado\u011fu&apos;nun kitle imha silahlar\u0131ndan temizlenmesine y\u00f6nelik ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 tekrarl\u0131yoruz ve bu amaca y\u00f6nelik pratik ad\u0131mlar\u0131 destekleyece\u011fimiz de belirtiyoruz.&com;<\/p>\n<p>Halen Afrika, Orta Asya, Mongolya, Latin Amerika ve Karayipler&apos;de NWFZ&apos;ler olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren birka\u00e7 anla\u015fma bulunuyor. <\/p>\n<p>Fakat \u015fu an kapsanmayan iki b\u00f6lge Ortado\u011fu (\u0130srail&apos;in n\u00fckleer silah\u0131 var) ve G\u00fcney Asya &com;Hindistan ve Pakistan&apos;\u0131n n\u00fckleer silah\u0131 var).<\/p>\n<p>Clinton ayr\u0131ca Obama y\u00f6netiminin Afrika ve G\u00fcney Pasifik&apos;teki NWFZ anla\u015fmalar\u0131na taraf olmak i\u00e7in gerekli protokolleri haz\u0131rlayarak Senato&apos;ya sunaca\u011f\u0131n\u0131 da s\u00f6yledi. <\/p>\n<p>Taraf olmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan anla\u015fmay\u0131 imzalam\u0131\u015f devletler ABD&apos;nin kendilerine kar\u015f\u0131 n\u00fckleer silah kullanmayaca\u011f\u0131 ya da kullanma tehdidinde bulunmayaca\u011f\u0131 konusunda yasal g\u00fcvence edinmi\u015f olacak. <\/p>\n<p>Clinton Orta ve G\u00fcneydo\u011fu Asya&apos;daki devletlerle de benzer bir protokole varmak i\u00e7in g\u00f6r\u00fc\u015fmeye haz\u0131r olduklar\u0131n\u0131 da ekledi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u0130RLE\u015eM\u0130\u015e M\u0130LLETLER, 5 May\u0131s, 2010 (IPS) &#8211; N\u00fckleer Silahs\u0131zlanma Anla\u015fmas\u0131&apos;n\u0131n (NPT) son de\u011ferlendirme toplant\u0131s\u0131 d\u00f6rt hafta s\u00fcren s\u00fcr\u00fcncemeli g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin ard\u0131ndan bir karara varamadan sonland\u0131\u011f\u0131nda toplant\u0131 somut bir anla\u015fma olmaks\u0131z\u0131n &com;\u00e7ok az \u015fey ba\u015fard\u0131&com; \u015feklinde nitelenmi\u015fti.<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-122","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-headlines"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=122"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=122"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=122"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ipsnews.net\/turkce\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=122"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}